16 - بحث مشتق بين معناى مشتق در مباحث علم اصول فقه با آنچه كه در اصطلاح ادبى و علم صرف و نحو رائج است ، تفاوت وجود دارد . مشتق در اصطلاح علم صرف و نحو ، در مقابل لفظ جامد به كار مىرود و انواع آن محدود و محصور مىباشد و در كتب ادبى به افعال ، اسم فاعل ، اسم مفعول ، صفت مشبههء و . . . . تعداد و احصاء گرديده است . ولى منظور از مشتق در اصطلاح علم اصول و اصوليّين ، لفظى را گويند كه بر شخصى يا چيزى حمل گردد و از صفتى يا حالتى از آن حكايت كند ، بگونه‌اى كه آن صفت يا حالت قابل زوال و جدائى باشد ؛ مانند : روند ، زننده . روى اين حساب بين دو اصطلاح مشتق از نظر منطقى نسبت عموم من وجه است يعنى مواردى از الفاظ به هر دو اصطلاح مشتق است ؛ مانند : زننده ، نويسنده ، خورنده . و مواردى از نظر اصول مشتق است ولى از نظر علم صرف جامد است ؛ مانند لفظ زوج ، شوهر ، همسر . و مواردى بالعكس از نظر علم صرف مشتق است ولى از ديدگاه اصول فقه مشتق نيست ؛ مانند كليّه افعال . زيرا فعل هيچ‌گاه نمىتواند بر شخصى يا چيزى حمل گردد . در مورد مشتق مباحث زيادى در اصول طرح گرديده كه ما تنها